Wat te doen met een varken?

In Kunststof tv zag ik een interview met Christien Meindertsma (1980) en ik was onder de indruk van haar aanpak, gedrevenheid en producten.

Van 11 februari tot en met 3 juni 2012 kun je haar werk en werkwijze zien in het Audax Textielmuseum in Tilburg waar ze een grote solotentoonstelling heeft.

'Centraal in haar werk staat het onderzoek naar de herkomst van producten. Wat kun je van de wol van één schaap maken? Welke producten worden van één varken gemaakt of wat levert één kavel vlas precies op? Minutieus onderzoekt Christien Meindertsma het hoe en waarom achter deze vragen. Ze vindt dat de consument te veel is vervreemd van de oorsprong van de dagelijkse dingen. Vanuit haar onderzoek ontstaan nieuwe producten, waarbij ze vaak ambachtelijke en lokale bedrijven betrekt.'

Aansprekend voorbeeld van artistiek onderzoek?

Beter met mes en vork eten

Gisteren las ik een artikel in de Volkskrant over muziekonderwijs in Amsterdam. De gemeente heeft ambitieuze plannen. In het Amsterdamse basispakket Kunst- en Cultuureducatie is onder andere vastgelegd dat elke school een uur per week muziekles geeft aan alle groepen. Dat is een mooi streven, alleen jammer dat de gemeente van plan is de scholen dit te laten betalen uit de landelijke subsidie van 10,90 euro per leerling. Deze was nu juist bedoeld om scholen zelf na te laten denken over cultuureducatie en zelf keuzes te laten maken over hoe ze het budget willen uitgeven. Veel scholen besteden het aan culturele activiteiten buiten de deur en werken daarin samen met culturele instellingen. Als het aan de wethouder - Carolien Gehrels - ligt, dan gaat het bedrag voortaan uitsluitend naar binnenschoolse cultuureducatie. Jammer!
Iets anders: ook in dit artikel gaat het weer over allerlei geweldige effecten van muziek op de hersenen, waardoor je beter leert luisteren, beter informatie kunt verwerken, je je beter kunt concentreren, beter leert lezen en schrijven. Collega Jos Herfst van het conservatorium in Amsterdam, merkte laatst op dat er ook vast een positief verband is tussen muziekles en met mes en vork eten. Is leren muziek maken en luisteren en daar plezier aan beleven geen voldoende legitimatie voor het belang van muziekonderwijs? De missie van het Leerorkest in Amsterdam is mooi in dat verband:
'Het Leerorkest wil kinderen uit wijken met een gevarieerde culturele samenstelling, in een laagdrempelige en gestructureerde omgeving de kans bieden hun muzikale talenten te ontdekken en te ontplooien. Zij leren een instrument bespelen en maken deel uit van een orkest. Zij leren omgaan met verantwoordelijkheden en kunnen ervaren dat het mogelijk is om persoonlijke groei door te maken.'
En zo is het maar net.

'De Polen zijn onze volgende Turken'

Gisteren zaten ze dan bij elkaar, Esther Willemse, hoofddocent Theatermangement, Giep Hagoort Lector bij Kunst en Economie, docenten en mensen uit het theaterveld én de vijf jonge Theatermanagement 'honden': Rianne, Lynn, Marlies, Estrella en Ellen.

In speeddebatten en quiz vorm joegen zij de kennis die zij opgedaan hebben over hoe cultureel divers de Theatermanagement opleiding is en zou kunnen zijn, er door heen. 60% van de studenten vindt in zeker mate of meer dat culturele diversiteit in de Theatermanagement opleiding aan bod moet komen. Voor 5 % hoeft het niet. Onder docenten liggen de uitspraken extremer. Sommige vinden dat huidige universele modellen garant staan voor een goede voorbereiding op het cultureel diverse werkveld. Een nipte meerderheid wil er een speerpunt maken en het in hun eigen vakgebied aanscherpen. Zij willen daarbij aangestuurd worden door een bestuur dat voor diversiteit gaat. Culturele diversiteit werd in de speeddebatten geplaatst binnen globalisering van het theater en inclusief denken. En de ambitie is dat het bijdraagt aan het innovatieve potentieel van de aanstormende generatie theatermanagers.
Wanneer zullen we onze eerste Poolse student Theatermanagement op de opleiding zien?

De 5 D's van Diversiteit

Bijna een jaar geleden hebben sectorinstituten zoals Kunstfactor, Theater Instituut Nederland en de Vereniging van Schouwburg en concertgebouw directeuren (VSCD) de Code Diversiteit aan genomen. Deze code heeft als doel om net als de code Cultural Gouvernance, een standaard te stellen waarmee instituten in het culturele veld zich kunnen meten en verantwoorden op hun beleid op gebied van diversiteit. Plasterk had in mijn ministeriele periode om deze code gevraagd. Het CIS heeft voor de HKU deze code vertaald in de 5 D's van Diversiteit: een checklist waarmee je eenvoudig kunt nagaan hoe het met de diversiteit van je onderwijs is gesteld.
Dit zijn de 5 D's:

1. Diversiteit van bronnen. (erfgoed/ meerstemmigheid)

2. Diversiteit in Publiek

3. Diversiteit van thema's / onderwerpen

4. Diversiteit in teams/ samenwerkingsprocessen (interculturele communicatie )

5. Diversiteit in opdrachtgevers. (omgang met autoriteit en verwachtingen)

Toelichting

Door maatschappelijke en culturele verschillen in achtergrond zijn andere levenservaringen ontstaan en hebben mensen zich andere waarden eigen gemaakt. Dit speelt een rol in hoe mensen communiceren, wat voor hen wezenlijke levensthema's zijn en met welke beelden/ muziek/ rituelen zij hun denkwereld voeden.

Leersituaties ontstaan wanneer je geconfronteerd wordt met mensen en inhouden die vanuit die andere waarden patronen handelen en denken.

Verdieping van je werk kan ontstaan wanneer je leert putten uit andere bronnen dan waar jij in opgegroeid bent en gebruik weet te maken van verschillen in waarden en manieren communiceren in het maakproces. Ervaring leert ons dat voor een het leren omgaan met diversiteit, er minimaal bewust gebruik van 2 D's moet worden gemaakt: Kortom leren via Dubbel D's.

Het mooie van de 5 D's is dat er in de HKU opeens mensen opstaan die dit graag willen concretiseren: zo is er een vierdejaarsgroep Theatermanagement bezig te kijken wat zij in hun opleiding gemist hebben op diversiteitsgebied en hoe zij dat inzet kunnen maken voor een debat met de studieleiding aan de hand van die 5 D's. Dit debat vindt 19 december van 15.00-17.00 uur plaats Lange Viestraat kamer 310.

Ook in het lectoraat speelt het een rol: Karin en ik gaan een kenniskring voorbereiden hoe je deze D's als vanzelfsprekend in je onderzoeksopzet en onderzoekaanpak weeft.

Tenslotte wordt op 15 december landelijk de werking van de Code besproken. 'All inclussive' wordt in Den Haag in het Theater aan het Spui gehouden. zie: www.kosmopolis.nl

Lezing voor Kunst Centraal

Opbrengstgericht werken, terug naar de kerndoelen, werken aan taal en rekenen.... Tegenwoordig lijken scholen zich alleen nog maar te mogen bezighouden met het verhogen van leeropbrengsten op het cognitieve vlak. Wat betekent dit voor cultuureducatie? Mag aandacht voor kunst en cultuur alleen maar een plaats in het curriculum krijgen als het ook een bijdrage levert aan het vergroten van cognitieve vaardigheden? Dit lijkt mij geen goede zaak en het gaat voorbij aan de waarde die het op zich heeft. Cultuureducatie biedt kinderen een brede vorming, laat ze kennismaken met de wereld en is eigenlijk onlosmakelijk verbonden met opvoeding en onderwijs.
Over dit onderwerp zal ik op 23 november een lezing houden voor Kunst Centraal.

Workshop Samen muziek maken

Op 1 november zullen Christiane Nieuwmeijer en Karin Hoogeveen een workshop geven over muzikale ontwikkeling van jonge kinderen. Dit doen zij op het 1e Jaarcongres 'Het jonge kind' dat plaatsvindt in de jaarbeurs in Utrecht. Het congres is bestemd voor leerkrachten van de onderbouw van basisscholen, professionals uit kinderopvang en peuterspeelzaalwerk, docenten van ROC’s en PABO’s en alle anderen die de ontwikkeling van jonge kinderen een warm hart toedragen.

In memoriam Dragan Klaic

Vorige week donderdag 25 augustus is Dragan Klaic overleden, een van de laatste interculturele denkers over kunst in Europa. Ik verdeel interculturele denkers altijd in verschil-denkers en overeenkomst-denkers. Verschildenkers nemen culturele verschillen als gevolg van de levensloop en achtergrond als uitgangspunt voor analyse voor kunstenaars en hun kunstbeoefening; overeenkomstdenkers hechten aan de overeenkomsten.
Dragans pleidooi betrof in eerste instantie de overeenkomsten. Hij pleitte voor een gezamenlijke Europese cultuur waarin plaats is voor verschil. Om dat te realiseren -ook als kunstenaar-, wees hij op de noodzaak van interculturele competenties. Hij merkte op dat kunstenaars en andere migranten, waar ook in Europa, tussen een Ikea meubelen de eerste stappen van hun nieuwe leven oppakken. Ik denk dat hijzelf toen hij in Nederland kwam wonen, zich naar Ikea gespoed heeft. Onze Europese verbeelding wordt tastbaar tussen Ikea meubels en zo'n omgeving kan niet anders dan onze verbeelding beïnvloeden.
Maar hij spiegelde als geen ander de unieke lokale kracht van bepaalde kunstontwikkelingen. Ook Nederland wist hij goed te typeren. In 'Kunsten in Beweging' (2004) spiegelt hij het Nederlandse jeugdtheater. Juist omdat in Nederland het jeugdtheater zich meer dan in andere landen vrij gemaakt heeft van de voogdij van 'het' theater, is er een broedplaats voor cultureel divers jongerentheater ontstaan.
Maar zijn grote thema bleef mobiliteit, mobiliteit van verbeelding. Jammer dat zijn persoonlijke mobiliteit naar het land van de eeuwige verbeelding nu al moest zijn. Ik had nog graag met zijn gedachten meegereisd.